Shadow

Kontrola NIK w MOPS. Urząd skutecznie wspierał osoby żyjące w ubóstwie

Miasto Gniezno za sprawą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, sprawnie pomagało osobom żyjącym w ubóstwie – wynika z raportu NIK. Kontrola dotyczyła okresu czasu od stycznia 2017 r. do końca I półrocza 2019 r. Jak wynika z danych i ocen kontrolerów – sytuacja w Gnieźnie podobna jest do wyników kontroli w całym kraju, choć pracownikom MOPS, NIK wytknął kilka działań w jego ocenie nierzetelnych, jednak nie mających wpływu na niesienie skutecznej pomocy.
Gminy sprawnie pomagały osobom żyjącym w ubóstwie, ale najczęściej doraźnie i głównie tym, którzy sami o pomoc zabiegali – ustaliła Najwyższa Izba Kontroli w swoim najnowszym raporcie. Przede wszystkim pomoc miała charakter wypłaty zasiłków i udzielania pomocy żywnościowej i była skuteczna, jednak w ocenie NIK nie wpływa to na usamodzielnienie się osób żyjących w ubóstwie. Kontrolerzy zauważą też, że gminy niezwykle rzadko same rozpoznają potrzeby takich osób i najczęściej one same muszą wnioskować o należną im pomoc. Jak podaje NIK, w Polsce sukcesywnie coraz mniej osób korzysta z pomocy społecznej. W latach 2015-2018 ubyło ich 25%. Natomiast ze wsparcia z powodu ubóstwa ten odsetek jest jeszcze większy. W badanych gminach ich liczba spadła o 39%. Jak zauważają kontrolerzy, wpływ na to ma znaczny spadek bezrobocia w kraju (w badanym okresie aż o 50%), wzrost przeciętnego wynagrodzenia (o 15%), obniżenie wieku emerytalnego oraz wypłacanie świadczenia „Rodzina 500 plus”. Statystycznie w Polsce z pomocy społecznej korzysta głównie samotna, 48-letnia kobieta z wykształceniem zawodowym korzystająca ze wsparcia państwa co najmniej przez 6 lat. Taki obraz wyłania się z przeprowadzonych przez NIK analiz socjodemograficznych. Aż 70% osób korzystających z pomocy społecznej w kraju robi to długotrwale: ponad 3 lata, ale zdarzają się przypadki nawet ponad 25 lat.
*W Gnieźnie coraz mniej osób potrzebuje wsparcia*
„Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gnieźnie rozpoznawał problemy podopiecznych żyjących w ubóstwie, identyfikował takie osoby oraz obejmował je wsparciem w ramach różnorodnego poradnictwa specjalistycznego, jak również realizując programy osłonowe i rządowe z zakresu dożywiania, indywidualne programy wychodzenia z bezdomności lub zawierając kontrakty socjalne” – chwali gnieźnieńskich urzędników NIK. Jak wynika z przedstawionych danych, działania MOPS w badanym czasie, przyczyniły się do wyraźnego spadku liczby osób, którym udzielono takiego wsparcia, o 29,6%. Kontroler NIK wytknął jednak ośrodkowi w 6 podpunktach nieprawidłowości, na które się natknął, jednak miały one najczęściej wymiar czysto formalny, czy omyłki pisarskiej (część wyjaśnień urzędników nazwał kontroler „nierzetelnymi”). Wyjątkiem jest tu niemonitorowanie dalszych losów podopiecznych, którzy zawiesili lub zakończyli korzystanie ze wsparcia pomocy społecznej oraz niedokumentowanie ocen skuteczności udzielonego wsparcia z pomocy społecznej dokonywanych przez pracowników socjalnych. Jednak tu problem jest ogólnopolski i wpływ na niego ma duże obłożenie pracowników socjalnych obowiązkami. NIK wytyka też brak analizy i oceny zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia pomocy społecznej, czyli również poddanie badaniom i ocenie tych zjawisk w celu ich łagodzenia, czy przeciwdziałania im.
*Liczby – wyraźne spadki*
W 2017 r. gnieźnieński MOPS objął pomocą społeczną 2 502 rodziny i 4 511 osób, a w 2018 r. wielkości te kształtowały się następująco: 1 758 rodzin i 3 174 osoby (spadek odpowiednio o 29,7% i 29,6%). W 2017 r. i w 2018 r. w MOPS najczęściej występującymi powodami udzielenia wsparcia było: ubóstwo (2 395 i 1 930 osób – spadek o 19,4%); bezrobocie (1 975 i 1 588 osób – spadek o 19,6%); długotrwała lub ciężka choroba (1 801 i 1 686 osób – spadek o 6,4%) i niepełnosprawność (1 432 i 1 219 osób – spadek o 14,9%). Urząd osoby żyjące w ubóstwie objął następującymi formami wsparcia (odpowiednio w 2017 r. i w 2018 r.): zasiłek stały (435 i 379 osób – spadek o 12,9%); zasiłek okresowy (171 i 190 osób – wzrost o 11,1%); zasiłek celowy (1 282 i 1 101 osób – spadek o 14,1%); usługi opiekuńcze (po siedem osób w każdym roku); pobyt w domu pomocy społecznej (19 i 16 osób – spadek o 15,8%); posiłek (597 i 582 osoby – spadek o 2,5%); schronienie (76 i 63 osoby – spadek o 17,1%) i sprawienie pogrzebu (cztery i siedem osób – wzrost o 75%). W latach 2017, 2018 i 2019 MOPS udzielił schronienia w schronisku dla osób bezdomnych odpowiednio: 76, 63 i 60 osobom. Jak zapewniła kontrolera NIK dyrektor MOPS Hanna Adamczak, środki którymi dysponuje jej urząd starczają na udzielenie pomocy wszystkim potrzebującym. NIK chwali tu osiągnięte efekty pracy MOPS: Liczba osób, które zakończyły korzystać z pomocy społecznej z powodu ubóstwa w latach 2016, 2017 i 2018 wyniosła odpowiednio: 380, 598 i 465 osób. ALEKSANDER KARWOWSKI